Haris el-Muhasibi

Çev.: Veysel Akdoğan
13.5x21 cm
416 sayfa
ISBN 975-350-139-0

Haris el-Muhasibi, İslam dünyasının siyasî ve fikrî olarak parçalandığı, her iki alanda da otorite mücadelesinin verildiği karışık bir zamanda dünyaya gelmiştir. Annesinin Sünni, babasının ise Kaderî olması sebebiyle, sadece dışarıda değil ev içinde de fikri tartışmaların olduğu bir ortamda büyümüştür. Bütün bunlar, onun kendi ekolünü kurmasında etken olmuştur.

Haris el-Muhâsibî, kendisinden sonra da yüzlerce yıl İslamî ilimlerin merkezi olan Bağdat okulunun şeyhi kabul edilmektedir. Her biri büyük âlim olan Maruf el-Kerhi, İbn-i Ata, Amr bin Osman el-Mekki ve Cüneyd-i Bağdadi onun öğrencisi veya kendinden ders alan dostlarıdır. Bunun yanında kelam âlimleri ve İmam-ı Şibli, İbn-i Mesruk gibi tasavvufçular silsilesi onun ekolünden beslenmiştir. Muhâsibî ekolü şeriate ve sünnete tam bağlıdır.

Muhâsibî’nin, El-Akl ve Fehmü’l Kur’ân isimli eseri ise bize; Muhâsibî nazarında akıl kavramına; insanla varlık ve varlıkla yaratıcı arasındaki ilişkinin nihai kaynağı olmak üzere aklın değerine ilişkin gerçeği yansıtan net bir fotoğraf vermektedir.

El-Akl ve Fehmü'l Kur’an, Muhâsibî’nin, diğer bütün eserlerinde kullandığı yöntemi açıklar mahiyette ve genel bir giriş niteliğindedir. Eser, selef ulemasınca oluşturulan ekollerin başarısı için akıl ve rasyonel düşüncenin nasıl kullanılacağını, Kur’ân ve Sünnet’in bu konudaki yönlendirici rolünü irdelemekte ve açıklamaktadır.

El-Akl ve Fehmü’l Kur’ân sadece bünyesindeki orjinal görüşlerle değil, İslam tasavvufunun İslâmi bir kaynaktan beslendiği, Kitap ve Sünnet'i temel aldığı tezini savunan güçlü bir eser olması nedeniyle de İslam tasavvuf tarihinin en önemli eserlerinden biri olarak kabul edilmiştir. Klasik dönem araştırmacıların ve muhaddislerin birçoğu tefsir, tasavvuf ve İslâm düşüncesi alanlarında Muhâsibî’nin, Fehmü’l Kur’ân’ını güvenilir bir kaynak olarak kabul etmişlerdir. Bu eser, Hâris el-Muhâsibî’nin bize kadar ulaşabilen en önemli eseridir.