1323 (1907)'de Ordu'da dünyaya gelen Gökbilgin, ilmiyeye mensub bir aile­den gelmekteydi. Dedeleri, Samsun'a bağlı Çarşamba kasabasında kadılık ve müderrislik yaptıklarından aile Hocazâdeler adıyla anı­lırdı. Prof. Gökbilgin, ilk tahsilini babası Hacı Mehmed Emin Efendi'nin tekaüdlük yıllarını geçirdiği Çarşamba'da yaptı. Mütâreke sı­rasında (1919) ilk tahsilini tamamladıktan sonra bir süre medrese­ye devam ile sarf ve nahiv dersleri gördüğü gibi, babası tarafından da hüsn-i hatta çalıştırıldı.

İstiklâl savaşının zaferle neticelenmesini müteâkıb ara verdiği tahsilini Samsun, Erzurum ve Trabzon Muallim Mekteblerinde ta­mamlayarak 1929'da öğretmen olarak Erzurum'un Aşkale Nahiyesi Köy Yatı Mektebi'ndeki vazifesine başladı. Bunu Tercan Merkez Yatı Mektebi, Aşkale Merkez, ispir'in Kân ve Salaçur köyleri ile Çarşam­ba'nın merkez muallimlikleri takib etti. Yedek subaylık hizmetini de bu arada tamamladı.

Yedi senelik öğ­retmenlikten sonra 1936'da, yeni açılan Ankara Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Hungaroloji bölümüne kayd oldu. Bir taraftan bölümün derslerini büyük bir dikkatle takib ederek Macarcayı öğrenirken, bir taraftan da bu dilden, istikbalde en iyi şekilde istifade edebilmek için gerekli yan disiplinleri pek isabetli olarak seçti. Bunlar, Yeni ve Sonçağ Tarihi, Fransızca, Lâtince ve Almanca idi. Bütün bu gay­retler kısa zamanda meyvesini verdi ve Prof. L. Râsonyi'nin teşvikleriyle fakültedeki ilk senesinden itibaren yaz aylarını Macaristan'­da geçirdi. 1936-39'da Keszthely ve Debrecen Yaz Üniversitelerine devam ederek sertifikalar aldı. 1939 yazında Macarcasını artık Deb­recen Üniversitesinde konferans verebilecek seviyeye eriştirmiş bu­lunuyordu.

Macaristan'da üniversitedeki çalışmalarının yanı sıra Macar Arşivi'nde de iki defa birer ay staj yaparak başarı belgesi almış ve Prof. L. Fekete'nin arşiv meseleleriyle ilgili yazılarını, daha talebey­ken (1939) tercüme ve neşr etmişti.

Dört yıllık bu kesif çalışma sonunda, hazırladığı Osmanlı Tari­hinin Macarca Kaynakları adlı lisans tezini vererek 1940'da Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi'nden mezun olduktan sonra İstanbul Üni­versitesi Edebiyat Fakültesi Tarih asistanlığına talib oldu. Ancak, o sırada asistanlık kadrosu bulunamadığından, asistan olarak vazife görmek üzere, kendisine, Haziran 1940'da Edebiyat Fakültesine bağ­lı Türkiyat Enstitüsü tercüman yardımcılığı kadrosu tahsis edildi. 1941 sonunda fakülteye yeni kadrolar verilmesinden sonra Şubat 1942'de asistanlık kadrosuna geçirildi. 1940-41 ders yılında ilk ola­rak Ortaçağ Avrupa Tarihi dersleri vermeğe başladı. 1941-42 ders yılında ise buna Bizans Tarihi de ilâve edildi.

Bu sırada ikinci defa yedek subaylık vazifesine çağırıldı. T. Gökbilgin, çok kısa bir sürede hazırladığı Rumeli'de Yörükler ve Tatar­lar adlı tezini vererek, vatanî hizmeti sırasında (Kasım 1942) do­çentlik payesini aldı. Terhisini müteâkıb ise 1 Mart 1943'de Yeni ve Sonçağlar Tarihi Kürsüsü'nde doçent olarak vazifeye başladı.

1955'de profesör oluncaya kadar bu kürsüye (1953'de iki kür­süye ayrılmasından sonra Yeniçağ Kürsüsü) emek veren T. Gökbilgin, profesör olduktan sonra altı sene Ortaçağ Kürsüsü'nde Osman­lıların kuruluş devrini okuttu. Fakat, derslerinde olsun, ilmî çalış­malarında olsun ağırlık verdiği kısım XVI. asır Osmanlı tarihi ve özellikle Osmanlı müesseseleri ve medeniyeti tarihi olup bunun si­yâsî tarihten ayrı ve bir kürsü halinde teşkilâtlanması en büyük ar­zusu idi. Avrupa üniversitelerinde bu konulara olan alâkanın artma­sı ise fikri kuvvetlendiren bir âmil oldu ve 1961 ilkbaharında mer­hum hocalarımızdan Ord. Prof. Mükrimin Halil Yinanç ve Ord. Prof.

M. Cavid Baysun ile birlikte bu meseleyi Fakülte kurulu gündemine getirdiler. Müzâkereler sonunda program 14 Kasım 1961'de Kurul­ca, 14 Aralık'da ise Senatoca tasvib edilerek Osmanlı Müesseseleri ve Medeniyeti Tarihi Kürsüsü kurulmuş oldu. Kürsünün başkanlı­ğına da Prof. T. Gökbilgin seçildi. 13 Temmuz 1977'de yaş haddi dolayısiyle emekliye ayrılıncaya kadar da, zaman zaman kürsünün faaliyetini tek başına yürütmek bahasına, bu vazifeyi devam ettirdi.

Tayyib Gökbilgin, 2 Haziran 1981'de aramızdan ebediyyen ayrılmıştır.